Limit, piyasa ve stop emir nedir? Hangi emir ne zaman kullanılır?

Hisse almak veya satmak için aracı kurumunuza bir emir verirsiniz. Emrin türü, hangi fiyattan ve hangi koşulda işlem yapılacağını belirler. Yanlış emir türü, beklediğinizden farklı bir fiyattan işlem yapılmasına yol açabilir.

Alış-satış makası (spread)

Bir hissenin tahtasında en yüksek alış fiyatı ile en düşük satış fiyatı yan yana görünür. Örneğin alış 100,00 ₺, satış 100,20 ₺ ise aradaki 0,20 ₺ makastır. Hemen almak isteyen kişi 100,20 ₺ öder, hemen satmak isteyen 100,00 ₺ alır. Az işlem gören hisselerde makas geniştir ve bu gizli bir maliyettir.

Limit emir

Limit emirde en kötü kabul edeceğiniz fiyatı siz belirlersiniz: alışta “en fazla bu fiyata”, satışta “en az bu fiyata”. Fiyat limitinize gelmezse emir gerçekleşmez. Fiyat üzerinde kontrol sağlar ama işlemin gerçekleşeceğinin garantisi yoktur.

Piyasa emri

Piyasa emri, tahtadaki en iyi karşı fiyattan hemen işlem yapılmasını ister. Gerçekleşme olasılığı yüksektir ama fiyat üzerinde kontrolünüz azdır; özellikle hareketli veya düşük hacimli hisselerde emir beklediğinizden kötü bir fiyattan gerçekleşebilir. Bu farka kayma (slippage) denir. Bazı piyasa ve aracı kurum uygulamalarında “piyasadan limite” benzeri melez emirler de bulunur.

Stop (zarar kes) emri

Stop emir, fiyat belirlediğiniz seviyeye ulaşınca devreye giren emirdir. Örneğin 100 ₺'den aldığınız hisse için 92 ₺ stop belirlerseniz fiyat 92 ₺'ye indiğinde satış emri tetiklenir. Amaç kaybı sınırlamaktır, fakat iki sınırı vardır:

• Boşluk riski: Hisse bir sonraki gün 85 ₺'den açılırsa emriniz 92 ₺'den değil, o açılış fiyatına yakın bir seviyeden gerçekleşebilir.
• Yalancı tetiklenme: Kısa süreli bir düşüş stop'unuzu çalıştırıp sonra fiyat toparlanabilir.
• Tüm aracı kurumlar her stop türünü sunmayabilir; ayrıntılar kurumdan kuruma değişir.

Emrin geçerlilik süresi

Emri verirken bir geçerlilik süresi seçersiniz: yalnızca o gün, belirli bir tarihe kadar ya da iptal edene kadar. Uzun süreli emirleri unutmak, aylar sonra beklenmedik bir işlemle karşılaşmanıza neden olabilir; açık emirlerinizi düzenli kontrol edin.

Sık yapılan hatalar

• Fiyatı ve lot sayısını girerken basamak hatası yapmak; onaylamadan önce toplam tutara bakın.
• Düşük hacimli hissede piyasa emri kullanmak.
• Stop'u fiyata çok yakın koyup normal dalgalanmada tetiklemek.