Hisse senedi nedir, Borsa İstanbul'da nasıl alınır? Yeni başlayanlar için rehber

Hisse senedi (pay), bir şirketin sermayesinin küçük bir parçasına sahip olmanızı sağlayan kıymetli evraktır. Hisse alan kişi o şirkete ortak olur; şirketin kâr dağıtması durumunda temettü alabilir, hisse fiyatı yükselirse satarak kazanç elde edebilir, fiyat düşerse de zarar eder. Kazanç garantisi yoktur ve yatırdığınız paranın bir kısmını veya tamamını kaybedebilirsiniz.

Lot nedir?

Borsa İstanbul'da hisseler lot adı verilen birimlerle alınıp satılır ve bugün için 1 lot, 1 adet hisseye karşılık gelir. Hisse fiyatı 50 ₺ ise 10 lot almak için yaklaşık 500 ₺ ödersiniz. Alım tutarına komisyon ve işlemle ilgili diğer kesintiler eklenir.

Hisse almak için gerekenler

1. Bir aracı kurum seçin. Borsada işlemi aracı kurumlar (bankaların aracılık şirketleri dahil) yapar; komisyon oranı, mobil uygulama kalitesi ve müşteri hizmetleri kurumlar arasında farklıdır.
2. Hesap açın. Genellikle kimlik doğrulaması ve yatırımcı bilgi formu dijital olarak tamamlanır. Hesabınıza para yatırmadan işlem yapamazsınız.
3. Hisseyi ve emir türünü seçin. Alacağınız lot sayısını ve fiyatı girersiniz (emir türleri için ayrı bir rehberimiz var).
4. Emri onaylayın ve gerçekleşmesini bekleyin. Emir eşleştiğinde hisse portföyünüze geçer.
5. Satış yapana kadar hisse sizin adınıza kayıtlı kalır; kaydı Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) sistemi tutar.

Takas: paranın ve hissenin el değiştirmesi

Borsa İstanbul pay piyasasında takas günü, işlemi izleyen ikinci iş günüdür (T+2). Bugün sattığınız hissenin parası resmî olarak iki iş günü sonra hesabınıza geçer; aracı kurumunuz bazı durumlarda bu bakiyeyi daha erken kullanmanıza izin verebilir ancak bu kurumun uygulamasına bağlıdır.

Fiyat marjı ve seans

Paylarda günlük fiyat değişimi bir önceki kapanışa göre belirli bir marjla sınırlıdır; üst sınıra tavan, alt sınıra taban denir. Borsa İstanbul'un duyurduğu mevcut uygulamada bu marj Yıldız Pazar, Ana Pazar ve borsa yatırım fonlarında %10'dur. Marjı ve seans saatlerini Borsa İstanbul belirler ve değiştirebilir; güncel değerler için Borsa İstanbul'un Pay Piyasası işleyiş sayfasına bakın. Hisse tek günde sınırın ötesine geçemese de birkaç günde büyük kayıplar yaşanabilir.

İlk hisse alımından önce kendinize sorun

• Bu para kaç yıl boyunca ihtiyacım olmayan bir para? Kısa vadede ihtiyacınız olan parayı hisseye yatırmak riskli olabilir.
• Tek bir hisseye mi yatırım yapıyorum? Birkaç şirkete veya fon/endeks ürünlerine dağıtmak tek şirket riskini azaltır.
• Şirketin ne iş yaptığını ve neden aldığımı tek cümleyle anlatabiliyor muyum?
• Tüm maliyetleri (komisyon, saklama, kur farkı) hesaba kattım mı?