Yatırım fonu nedir? TEFAS'ta fon türleri ve nasıl seçilir?
Yatırım fonunun nasıl çalıştığı, para piyasası, hisse, borçlanma, altın ve serbest fon türleri, yönetim ücreti ve fon seçerken bakılacak ölçütler.
Yatırım fonu, birçok yatırımcının parasını bir havuzda toplayıp uzman bir portföy yönetim şirketi aracılığıyla hisse, tahvil, altın gibi varlıklara yatıran kolektif bir yatırım aracıdır. Fona yatırdığınız tutar karşılığında katılma payı alırsınız; fonun değeri arttıkça payınızın değeri de artar. Fonlar Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu (TEFAS) üzerinden alınıp satılır ve fon fiyatları gün sonunda açıklanır.
Başlıca fon türleri
| Tür | Ne yapar? | Temel risk |
|---|---|---|
| Para piyasası | Çok kısa vadeli, düşük riskli borçlanma araçlarına yatırır | Getiri faiz düzeyine bağlıdır, enflasyonun altında kalabilir |
| Borçlanma araçları | Devlet tahvili/bonosu ve özel sektör borçlanma araçları | Faiz artınca fiyat düşebilir |
| Hisse senedi (yoğun) | Portföyünün en az belirli bir oranını hisseye yatırır | Borsa dalgalanması, yüksek oynaklık |
| Değişken / karma | Yönetici dağılımı piyasaya göre değiştirir | Yönetici tercihine bağlı performans |
| Altın / kıymetli maden | Altın ve ilgili varlıklara yatırır | Altın fiyatı ve kur hareketleri |
| Serbest fon | Daha esnek stratejiler izleyebilir; yalnızca nitelikli yatırımcılara satılır | Yüksek risk, giriş koşulları ve sınırlamalar |
| Fon sepeti | Başka fonlara yatırım yapar | Çift katmanlı masraf olabilir |
Fon masrafları
Fonun yönetim ücreti ve diğer giderleri fonun toplam değeri üzerinden günlük olarak tahakkuk ettirilir ve birim pay fiyatı bu giderler düşüldükten sonra hesaplanır; yani ayrı bir fatura görmezsiniz, ancak getirinin içinde eriyip gider. Fondan karşılanabilecek toplam gider oranı için SPK tebliğinde fon türüne göre azami sınırlar vardır. Aynı türdeki iki fon arasında yıllık birkaç puanlık masraf farkı uzun vadede önemli bir getiri farkı yaratabilir. Bazı fonlarda alım-satım komisyonu veya erken çıkış kesintisi de bulunabilir.
Fon seçerken bakılacaklar
- Aynı türleri karşılaştırın: Bir para piyasası fonunu hisse fonuyla kıyaslamak anlamsızdır.
- Uzun dönemli getiriye ve dalgalanmaya bakın: Tek bir parlak yıl yerine 1, 3 ve 5 yıllık performansı ve düşüş dönemlerini inceleyin.
- Büyüklük ve yatırımcı sayısı: Çok küçük fonlarda yönetim ve likidite riski artabilir.
- Yönetim ücreti ve kurumsal masraflar.
- Valör: Alım ve satımda paranın ne zaman girip çıktığı fona göre değişir.
- Fonun izahnamesi ve yatırım stratejisi: Gerçekten ne yaptığını okuyun.
Geçmiş getiri, gelecekteki getirinin garantisi değildir. Fon getirilerinin vergilendirmesi fon türüne ve elde tutma süresine göre değişir; güncel oranlar için aracı kurumunuza veya mali müşavirinize danışın.
Birikimli'nin ücretsiz TEFAS fon karşılaştırma aracıyla seçtiğiniz fonları getiri, oynaklık ve düşüş açısından yan yana görebilirsiniz. Bu yazı genel bilgilendirmedir; yatırım tavsiyesi değildir.
Fonları getiri ve risk açısından yan yana karşılaştırın.
Fon karşılaştırBu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; yatırım, vergi veya hukuk tavsiyesi değildir. Sayısal örnekler varsayımsaldır. Yasal uyarı